Waarom ik in België populairder ben dan in Nederland

En wat dat zegt over 'de muziekindustrie'

Geregeld krijg ik de vraag hoe het komt dat ik in België ‘groter’ ben dan in Nederland. Daar reageer ik soms grappend op: “de Belgen hebben gewoon smaak” (wat op zich niet gelogen is). Soms geef ik een kort, serieus antwoord: “De Slimste Mens”. Maar mijn lange antwoord ga ik jullie nu geven, in deze nieuwsbrief.

Het is een navelstaarderig onderwerp, I know… maar ik ga proberen mijn carrière in een bredere context te plaatsen - en hopelijk kan ik daarmee ook iets blootleggen over de muziekindustrie. En als dat niet lukt, dan hebben jullie mij gewoon wat beter leren kennen :).

Nederland

Oké, daar gaan we. Ik neem jullie in sneltreinvaart mee door mijn carrière in Nederland, aan de hand van de drie hits die ik heb ‘gescoord’ - en die mijn imago hebben gevormd. Wat, zo kan ik alvast verklappen, zeer bepalend is voor succes. It’s all about image, baby!

Maar eerst: er zijn eigenlijk twee soorten hits.

De mainstream hit
Een nummer dat veel op de radio wordt gedraaid (airplay), veel gestreamd wordt (op o.a. Spotify), in de Top 40 staat en bij een breed publiek bekend is. Vaak zijn dit toegankelijke, ‘makkelijke’ liedjes.

De alternatieve hit
Een track die populair is bij een specifieke doelgroep (niche), niet per se commercieel succesvol, maar wel impactvol binnen een bepaalde scène. Vaak wat experimenteler en uitgesprokener qua sound en inhoud.

Soms gebeurt het dat een alternatief nummer - waarvan je denkt dat het alleen een nichepubliek zal aanspreken - onverwacht uitgroeit tot een mainstream hit. Denk aan Watskeburt van De Jeugd van Tegenwoordig.

Foto: Toto Stoffels

Lekker Met De Meiden

In Nederland begon het voor mij allemaal te rollen in de zomer van 2018, met mijn tweede single Lekker Met De Meiden. Ik bracht het nummer zelf uit - zonder label of management - en had nog geen 400 volgers op Instagram. Het ging als een raket, viraal op Instagram (pre-TikTok), het werd massaal gedeeld in WhatsApp-groepen, toegevoegd aan playlists, gedraaid op feestjes en gezongen op straat (ik overdrijf niet).

Het werd een alternatieve hit, een hype, populair binnen meerdere doelgroepen: de queer community, studenten en vriendinnengroepen. Lekker Met De Meiden is af en toe op 3FM gedraaid, maar stond niet op officiële radio playlists.

Wordt je track wél opgepikt door de radio en belandt hij in een playlist - de zogeheten ‘rotatie’ - dan hoor je ’m meerdere keren per dag. Dat draagt bij aan je airplay (en je portemonnee).

Ik zong Lekker Met De Meiden op tv bij de talkshow M (rip) van Margriet van der Linden, en stond een tijd op nummer 1 in de Viral Top 50, omdat het nummer op een gegeven moment 50k (!!!) streams per dag haalde. Daar kan ik me nu niks meer bij voorstellen, haha.

Het was dus een succes, maar geen commercieel megasucces: het haalde de Top 40 niet. Die lijst wordt bepaald door een combinatie van streams én airplay - en dat laatste had Lekker Met De Meiden nauwelijks. Veel mensen uit de muziekindustrie zagen het als een gimmick en namen het niet echt serieus.

Toch heb ik met dit nummer wel mijn eigen publiek opgebouwd en daar ben ik nog steeds heel dankbaar voor. Want soms gebeurt juist het tegenovergestelde: je track wordt overal gedraaid, je streams gaan door het dak, maar je bouwt geen echte fanbase op. Mensen kennen je muziek, maar niet jou, als artiest.

Kerst Met De Fam

Na Lekker Met De Meiden bracht ik Kerst Met De Fam uit, een nummer dat iets meer op de radio werd gedraaid (nog steeds sporadisch en niet in rotatie), goed gestreamd werd en ook veel media aandacht kreeg. Van RTL Boulevard tot DWDD (rip). Het was - ondanks de “godverdomme” direct aan het begin van het nummer - best kindvriendelijk. Daarom sprak het, zoals een goed kerstnummer betaamt, gezinnen met kinderen aan. Kerst Met De Fam was een tijdgebonden hit: het succes was hevig, maar kort. Het veranderde ook weinig aan mijn imago als gimmick, want het was opnieuw een grappig nummer.

Hou Je Bek En Bef Me

Op Valentijnsdag 2019 bracht ik Hou Je Bek En Bef Me uit - een nummer dat voor veel bekendheid zorgde. Het maakte, zogezegd, de tongen los. Geen mainstream hit (het werd slechts sporadisch op de radio gedraaid, vanwege de expliciete lyrics), maar wel veelbesproken.

Ik zong het bij 3FM in de livebox, bij Koffietijd (rip) op Internationale Vrouwendag en het stond op de cover van Spotify’s New Music Friday playlist. Als kers op de taart won ik er de 3voor12/3FM Song van het Jaar Award mee. De titel werd bekend - en ik als artiest ook.

Bron: Nu.nl

De meeste mensen waren vooral geshockeerd, maar ik heb er ook ontzettend veel lieve reacties op gekregen van mensen voor wie het nummer echt iets betekende of iets in gang zette. Ook werd ik omarmd door veel feministen die het belang en de boodschap ervan zagen.

Een moment dat me altijd zal bijblijven is dat een vader naar me toe kwam om te vertellen dat zijn dochters het nummer hadden gehoord en vroegen wat ‘beffen’ betekende. Toen hij het uitlegde, zeiden zij: “Oh, pijpen, maar dan voor meisjes.” Ik blijf dat zó tekenend vinden.

In Nederland is het me (nog) niet gelukt om het succes van Hou Je Bek En Bef Me te evenaren of overtreffen. Voor mijn eigen publiek is het inmiddels een oud nummer, maar voor het grote publiek ben ik nog steeds ‘die zangeres van Hou Je Bek En Bef Me’.

Eigenlijk geldt: je bent zo groot als je laatste hit. Ik ben een combinatie van Lekker Met De Meiden (doorbraakhit), Kerst Met De Fam (goede vervolgsingle) en Hou Je Bek En Bef Me (laatste hit). Die eerste twee nummers hebben me het imago van ‘gimmick’ gegeven vanwege de cheeky toon en humor. Hou Je Bek En Bef Me gaf me het imago van ‘de meid die over seks zingt’ - een controversiëler imago. In België werd ik zelfs ‘schandaalzangeres’ en ‘shockzangeres’ genoemd. Maar daar komen we zo ;)

Wat ik daarna uitbracht, heeft het grote publiek nauwelijks bereikt. De samenwerking met Lubach sprong in het oog, maar dat was opnieuw een nummer over seks - en bevestigde vooral het imago dat ik al had.

Imago

Je kunt je afvragen: wat is er mis met dit imago? Maakt het uit?

Er is niet zoveel mis mee. Ik maak muziek met humor en ik zing graag over seks. Ik ben daar trots op en ik weet er een geweldig publiek mee te bereiken. Het gebeurt in de media natuurlijk aan de lopende band dat mensen een label opgeplakt krijgen. Iedereen wordt gecategoriseerd en in hokjes gestopt. En ik was - zoals Telegraaf Journalist Mark Koster het vorig jaar treffend verwoordde - de ‘rode seks feeks’.

Column Mark Koster in de Telegraaf, 15 oktober 2024

Ik maak uitgesproken muziek met expliciete lyrics en kleed me daarnaast ook nog eens extravagant - of, zoals de media het vaak noemen, ‘nietsverhullend’. Dat levert me een aanstootgevend imago op. Er kleeft een risico aan mij. Radiozenders durven me vaak niet te draaien, programmeurs durven me soms niet te boeken. Ze kiezen liever voor artiesten met een braver, veiliger imago. Of voor een man. Want ja: mannen kunnen meer maken. Ook in de muziek. We pikken het eerder van mannen als ze humor gebruiken of over seks zingen.

Tegen dat controversiële imago liep ik aan. Ik groeide niet verder - terwijl ik dat wel wilde. Ik verlangde ernaar het succes van Lekker Met De Meiden te herbeleven. Een nieuwe hit!

‘Groeien’ betekent in de muziekwereld vaak: meer hits, grotere podia, een breder publiek, meer zichtbaarheid. Dus ook ik volgde die weg.

Universal

Ik besloot samen te werken met een major label: Universal. Het doel van een label is simpel - geld verdienen. Dat doe je door een zo groot mogelijk publiek te bereiken. En hoe bereik je dat? Via de radio (en tegenwoordig ook: TikTok). Major labels willen artiesten mainstream maken. Soms werkt zo’n samenwerking perfect, en til je elkaar naar een hoger niveau - kijk naar de succesvolle samenwerkingen van Universal met Rondé en Son Mieux in de afgelopen jaren.

Ook Universal en ik deelden dat doel: een breder publiek bereiken. Maar over de manier waarop, begon het bij mij te wringen. Ik moest van mijn ‘aanstootgevende’ imago af…

Ik weet nog dat we samen een bio schreven, waarin ik wilde zetten dat ik feminist was. Iemand van het label zei toen: “Dat kan mensen tegen de borst stuiten, laten we dat maar niet doen.”

Ik schreef er uiteindelijk wel een nummer over: Pastel. Dat bracht ik ironisch genoeg uit via Universal, haha.

Tekstfragment uit Pastel, geschreven met Yori Swart

Wat dit voorbeeld met Universal laat zien, is dat er gedacht wordt dat je een breed publiek bereikt als je je neutraal opstelt. Als je niet politiek of maatschappelijk uitgesproken bent, althans niet over dingen waar een risico aan kleeft. Dit verklaart ook waarom het eerder de alternatieve artiesten zijn die zich uitspreken over onrecht, dan de mainstream artiesten. Er staat meer op het spel, namelijk het verlies van publiek (en dus geld). De muziek van mainstream artiesten is vaak ook minder politiek en maatschappelijk geëngageerd. Daarmee bedoel ik dat als je bijvoorbeeld Hang Youth bent en maatschappijkritische nummers maakt, je publiek niet raar opkijkt en misschien zelfs verwácht dat je je daarbuiten ook uitspreekt. Het bevestigt je ‘brand’ en versterkt het zelfs.

Goed, ik schets dit nu vrij zwart-wit. Ik wil absoluut niet zeggen dat er geen risico aan kleeft voor alternatieve artiesten. Het ligt er namelijk altijd aan wáár je je uitspreekt, hóe en natuurlijk aan wat voor artiest je bent en hoe gepriviligeerd. Het ligt dus wel wat genuanceerder dan ik schets, maar je krijgt zo hopelijk wel een beter beeld van het verschil tussen mainstream en alternatieve artiesten. En misschien verklaart dit ook wel waarom Taylor Swift zich niet uitspreekt...

Troostprijs

Muzikaal stelde ik mezelf de vraag hoe poppy ik kon gaan zonder mijn MEROL dna te verliezen. Ik ging met echte popproducers samenwerken - naast de producers waar ik al mee werkte - en betrok er ook songwriters bij. Daar kwam Troostprijs uit. Een toegankelijke popplaat, maar nog steeds met een herkenbare, eigenwijze MEROL vibe. De singles bevatten geen expliciete lyrics. Je zou denken: hét recept voor een mainstream hit. Ik ben bij veel radiozenders langs geweest, heb veel promo op tv mogen doen, maar helaas zat er geen hit tussen.

We hebben in Nederland niet een groot nieuw publiek weten te bereiken, omdat we toch tegen dat imago aan bleven lopen. De A&R manager waarmee ik werkte zei ook: het is een containerschip dat je probeert van richting te veranderen, dat is loodzwaar en kost tijd.

We hebben overigens ondanks de tegenvallende streamingcijfers en airplay geen verlies gedraaid. Dit kwam door mijn uitverkochte clubtour en de fysieke verkoop van de plaat (vooral aan het publiek dat ik zelf al had opgebouwd vóór de samenwerking met Universal).

Independent

Universal en ik beëindigden onze samenwerking en ik bracht in eigen beheer de EP Alles Smaakt Beter Met Prik en het album Naar De Haaien & Weer Terug uit. Als ik die platen beluister, voel ik toch Universal nog een beetje. Ik hoor dat ik me probeer te conformeren en een radiohit probeer te maken.

Nu ben ik een paar jaar verder en ik merk dat ik dat Universal stemmetje steeds beter kan negeren. Het is jullie misschien ook wel opgevallen dat ik me tijdens mijn shows meer ben gaan uitspreken. Zo heb ik van de zomer steeds voor Mannen Met Gevoel een speech gehouden over dingen die me aan het hart gingen, zoals Palestina, of femicide. Ik voel ook dat het resoneert bij het publiek en dat juist de meer maatschappijkritische nummers zoals Sorry Lul hard meegezongen worden.

Feitje over Mannen Met Gevoel

Toen ik dit nummer schreef, dacht ik: dit is het beste ooit - het mannelijke equivalent van die (vervelende) term ‘vrouwen met ballen’. Bij Universal liet ik het aan de A&R manager horen. Zijn reactie was: “Zo, dat moest er even uit, hè?”. Dat maakte me onzeker en ik liet de track liggen. Toen ik het uiteindelijk zelf uitbracht als independent artiest, noemde ik het mannenmetgevoel_bonustrack. Geen volwaardige titel, alsof het geen ‘echt’ liedje was, maar er gewoon ‘even uit moest’. Maar dat is onzin. Voor mij is het juist een van mijn beste nummers. Daarom heb ik de titel aangepast, kijk maar op Spotify, daar heet MANNEN MET GEVOEL nu gewoon MANNEN MET GEVOEL!

België

Genoeg over Nederland, ik neem jullie mee naar de Zuiderburen!

Hou Je Bek En Bef Me

Lekker Met De Meiden zorgde in Vlaanderen voor een kleine opschudding, maar die viel in het niet vergeleken met Nederland. In Vlaanderen was Hou Je Bek En Bef Me mijn echte doorbraaksingle. Het kreeg veel media-aandacht, StuBru draaide het, en ik mocht het zingen in de talkshow Van Gils & Gasten (rip) - een beetje de Vlaamse DWDD.

Hou Je Bek En Bef Me op de Vlaamse buis

Dat leverde me hetzelfde imago op als in Nederland. Totdat… ik werd gevraagd voor het tv-programma De Slimste Mens ter Wereld. De impact van dat programma is in Vlaanderen veel groter dan in Nederland. De Belgische versie is the talk of the town - kranten schrijven er dagelijks over, het hele land leeft mee.

Ik deed mee als ‘die zangeres van Hou Je Bek En Bef Me’. Als ik er na aflevering één was uitgevlogen, was dat imago gebleven. Maar het tegenovergestelde gebeurde: ik zat tien afleveringen lang - twee volle weken - in de oranje zetel, met mijn vrolijke bakkes.

Na een paar afleveringen waren de komieken wel door hun befgrapjes heen en kwam er ruimte voor andere onderwerpen. Mensen leerden me kennen. Ze zagen een fanatieke, slimme meid. Sympathiek, bovendien.

Kortom: ik bleek meer dan die ‘schandaalzangeres’ te zijn. En dat zorgde voor een imagoverandering. Jan Jaap van der Wal benoemde het in een artikel (zie hieronder), Herman Brusselmans noemde zich fan, en in de krant De Morgen werd ik zelfs omschreven als “tv-crush van het jaar”.

Van links naar rechts: Dag Allemaal, De Morgen en de derde weet ik niet meer..

Ik overdrijf niet als ik zeg dat ik veel Vlaamse harten heb veroverd in De Slimste Mens Ter Wereld. Vraag het maar aan een willekeurige Vlaming: ze zullen het allemaal bevestigen, haha. En andersom ook. Ik ben echt verliefd geworden op Vlaanderen en het Vlaamse publiek. Maar genoeg geslijm, terug naar de imago kanteling!!

Vol

Wat we toen deden, was een slimme zet. Ik werkte nog met Universal samen en die had ook een Belgische tak. De meiden van het label wisten natuurlijk wat de impact van het programma was en zeiden: je moet nú een single uitbrengen, want je hebt momentum. Dat deden we.

We brachten Vol uit, daar werd in een aflevering aandacht aan besteed, volgens mij ging het zelfs zo dat Universal aan Erik vroeg een stukje te zingen van het nummer (ja mensen, zo gaat dat dus). Vol werd in Vlaanderen een breed gedragen hit. Gedraaid op zowel de commerciële als alternatieve zenders. Niet sporadisch, maar in rotaties! Bart Peters stak de loftrompet en het eindigde hoog in de Lage Landen Lijst van VRT Radio 1.

Vol overtrof het succes van Hou Je Bek En Bef Me. En na Vol volgden meer hitsingles als Gemengde Signalen, Kus Me Even, Het Feest Is Al Voorbij en Wat Doe Je Nou.

Het grote verschil met hjbebm is dat Vol een mainstreamhit was. Het bevat geen expliciete lyrics, het ligt lekker in het gehoor. Kortom: het stoot niemand af. Ik bereikte met De Slimste Mens ter Wereld en Vol een breder publiek. Een publiek dat mij leerde kennen door een serieuze pophit ipv een ‘schunnig’ liedje. En dit zorgt er simpelweg voor dat ik in België serieuzer genomen wordt als artiest. Naast het publiek dat ik al had, zie ik nu echt van alles bij mijn concerten. Laatst was er een oma van 80 met haar dochter en kleindochter. Je kan me opvegen.

Er kleeft in België minder risico aan mij. Het is zelfs zo dat het feit dat ik Nederlands ben, direct en uitgesproken, ‘edgy’ - of hoe je het ook wil noemen - er zelfs júist voor zorgt dat mensen me leuk vinden.

Seksisme

Is het een vorm van seksisme dat ik heb moeten bewijzen meer te zijn dan die ‘schandaalzangeres’ met ‘schunnige liedjes’?

Ik denk van wel.

In de muziek is er meer ruimte voor verschillende soorten mannen dan voor verschillende soorten vrouwen. In de mainstream zien we in Nederland bijvoorbeeld Joost, Goldband en De Jeugd van Tegenwoordig, maar ook Snelle, Douwe Bob en Typhoon. Het zijn wel vooral witte heteromannen die de hoofdrol spelen. Onze popsterren, de gezichten die we kiezen om ‘ons’ te vertegenwoordigen, laten zien hoe diepgeworteld racisme, seksisme en homofobie nog steeds zijn in onze maatschappij. Zwarte artiesten en artiesten van kleur hebben het moeilijker, omdat ze sneller gestigmatiseerd worden. Wat me ook opvalt is dat zij vaak extreem likeable moeten zijn (zoals Typhoon en Claude) in tegenstelling tot witte artiesten. Daarvan accepteren we veel eerder rebels of onaangepast gedrag. Witte mannen mogen vuil en tegendraads zijn, dat is rock ‘nd roll.

Van vrouwen willen we liever niet dat ze té zijn. De meest populaire vrouwelijke popartiesten zijn de artiesten met een vrij keurig en veilig imago, het ‘girl next door’ imago. Een imago dat zangeres Maan ook lang had, maar nu zij zich meer edgy profileert, staat het hele medialandschap op zijn kop. Dat wordt niet zomaar gepikt. We verlangen kwetsbaarheid van vrouwen. En ik vind dat er vaak een valse opvatting heerst over kwetsbaarheid. Alsof je alleen maar kwetsbaar bent als je fragiel en naturel bent. Is het maken van statements in je muziek, ergens voor staan, je op een gedurfde manier kleden, niet minstens zo kwetsbaar?

Over dat verlangen naar een eenzijdige vorm van kwetsbaarheid bij vrouwen, schiet me iets te binnen. Ik herinner me een interview over Troostprijs, waarin de journalist zei dat hij het jammer vond dat er geen echte ballad op de plaat stond. Dat trok ik me erg aan. En dus staat er op Naar Haaien & Weer Terug, jawel: een echte ballad. Niet Meer Met Mij. Niets ten nadele van dat nummer - ik ben er trots op - maar ik vraag me wel af: had die journalist dat ook gezegd als ik een man was geweest?

Op mijn nieuwe plaat staat trouwens géén ballad, maar ben ik wel op mijn meest kwetsbaar.

Ik denk dat het feit dat ik vaak gereduceerd word tot twee elementen in mijn muziek: humor en seks, ook seksistisch is.

Net als de term ‘Rode Seks Feeks’.

Maar er wordt wél over me gesproken, ik krijg veel aandacht en kansen. Er zijn queer artiesten, vrouwelijke artiesten van kleur, die vergelijkbare muziek maken en niet die aandacht krijgen. Zij hebben niet alleen met seksisme te maken, maar ook met racisme en homofobie.

Rode Seks Feeks

In België heb ik inmiddels mijn plek gevonden. Daar was dus de route: meedoen aan een tv-programma en een mainstream single releasen. In Nederland heb ik ook zeker een plek gevonden - al is dat een kleiner plekje. En dat is prima. Het gaat goed. Maar toch blijft het kriebelen. Natuurlijk wil ik Nederland ook veroveren.

Maar hoe doe ik dat?

Een tv-programma is nog niet op mijn pad gekomen. In de Nederlandse De Slimste Mens lag ik er na 2 afleveringen uit, haha. Wie Is De Mol? zou ik geweldig vinden, maar die hebben nog niet gebeld…

Ik heb de route van de mainstream hit en radio geprobeerd. Ik heb samengewerkt met geweldige producers en songwriters en mijn muziek toegankelijker gemaakt.

Ik heb geprobeerd in interviews het beeld recht te zetten.

Van links naar rechts: De NieuwsBV, de Playboy, 3voor12, Humo, de Morgen

Als ik daarop terugkijk, dan zie ik iemand die het heel hard aan het proberen is. Die zich krampachtig probeert te bewijzen. Die serieus genomen wil worden.

Ik heb heel veel geleerd van het samenwerken met Universal, producers en songwriters, maar ik ben ook afgedwaald. Ik heb gemerkt dat ‘groei’ in grootte en cijfers, niet de groei is die ik nastreef. Wat voor mij belangrijker is, is de ontwikkeling die ik doormaak als artiest en in het werk dat ik maak. Artistieke groei. Ik wil me focussen op de relevantie en kwaliteit van mijn muziek en liveshows. De inhoud. Het verhaal. De kunst op nummer 1.

Misschien is dat nu ook zo helder voor me, omdát ik eerst een andere route heb bewandeld. Het is trouwens ook een luxe dat ik de kunst op 1 kan zetten, ik kan namelijk rondkomen van mijn muziek, werk met geweldige mensen samen, heb niet de verantwoordelijkheid voor een kind of koophuis.

Deze nieuwe route vraagt misschien om een langere adem, maar het heeft er wel al voor gezorgd dat ik nu een nieuwe plaat aan het maken ben, waar ik waanzinnig blij mee ben. Het is mijn meest inhoudelijke en persoonlijke plaat tot nu. Ook mijn meest politieke. En qua sound veel ruiger dan jullie van me gewend zijn… Geschreven zonder het Universal stemmetje. Ik heb me niet proberen te conformeren. Daarmee wil ik niet alles wat ik hiervoor maakte, afschrijven, integendeel. Ik zie mijn carrière als een zoektocht. Ik ben continu in beweging en mijn muziek beweegt mee. En ik heb het gevoel dat ik steeds dichter naar de kern van mijn makerschap toe beweeg.

Of deze route mijn imago in Nederland gaat veranderen, weet ik niet. Maar misschien is een verandering ook helemaal niet nodig. Misschien moeten we de rode seks feeks gewoon gaan omarmen. Ik heb haar in ieder geval omarmd en pas maar op allemaal, want de Rode Seks Feeks is coming for you.