SKINROUTINE BIKINILIJN

Over schoonheid, de beauty-industrie en mijn nieuwe single

Scheren, epileren, harsen, trimmen, sugar waxen, ontharingscrèmes, laseren. Ik heb het allemaal gedaan. Maar waarom? En voor wie? Een tijdje terug besloot ik om het eens te laten voor wat het is, om te zien of dat ook een van de mogelijkheden was. “Ik doe het niet meer, ik doe het niet meer” zijn de eerste woorden van mijn nieuwe single Skinroutine Bikinilijn: een aanklacht tegen de beauty-industrie en de heersende schoonheidsnormen. Op vrijdag 14 november breng ik het nummer uit en in deze nieuwsbrief vertel ik jullie hoe ik me verhoud tot de schoonheidsnorm en hoe dat leidde tot dit lied.

Artwork Skinroutine Bikinilijn door Cleo Campert

Lichaamshaar

Hoe vaak heb ik wel niet gedacht: heb ik me wéér voor niets geschoren?

Heel vaak.

Altijd als ik een date had en er een kans was op seks, nam ik vakkundig mijn hele lichaam onder handen. Als het dan níét uitliep op seks, betrapte ik mezelf altijd op diezelfde gedachte: heb ik me weer voor niets geschoren?
Ik deed het dus niet voor mezelf, maar voor de ander. Of deed ik het wél voor mezelf? Om me knap te voelen? Knap dóór de ogen van de ander? Het komt eigenlijk allebei neer op hetzelfde…

Op jonge leeftijd begon ik al met het verwijderen van mijn lichaamshaar. Want dat was nou eenmaal wat je deed. Ik kan me niet herinneren dat er een andere optie was. Als tiener gebruikte ik een ontharingscrème waarbij het haar loskwam en je het kon wegschrapen - die crème stonk verschrikkelijk, haha. Veet, dat was het. Daarna stapte ik over op scheermesjes. Van scheermesjes met gelstrip waar je geen scheergel bij nodig had tot losse wegwerpmesjes met scheergel. Toen ik op mijn negentiende naar Amsterdam vertrok, ging de wereld van ontharingsklinieken voor me open. Ik bezocht voor het eerst een laserkliniek. Daar liet ik in acht behandelingen mijn navelstreep weglaseren, voor 450 euro. De bikinilijn vond ik nog te spannend. En je moest daarvoor natuurlijk ook helemaal naakt en dat wilde ik niet. De navelstreep leek me een keurig begin. En het was nodig, want wat déden die haren onder mijn navel?!?! Welke vrouw heeft dáár nou haar?!?! Weg ermee!!!!

In mijn dertiger jaren raadde een goede vriendin - degene die altijd op de hoogte is van de laatste trends, middeltjes en gadgets - me sugar waxing aan: een ontharingsmethode waarbij je met een soort warme gel gewaxt wordt. Omdat het resultaat bij haar zo mooi was, besloot ik mezelf over de drempel te hijsen - en even later lag ik met mijn blote poes in een sugar wax-salon.

Na één sessie was ik verkocht, en een tijdlang liet ik op die manier mijn bikinilijn waxen. Ja, het deed pijn, maar het gaf een glad, mooi resultaat waar ik echt even van kon genieten. Om de zoveel tijd maakte ik weer een nieuwe afspraak.

Tot ik toch ook hierbij last kreeg van ingegroeide haartjes, steenpuisten en irritatie.

Ik stapte weer over op scheren onder de douche.

Tot nu.

Ik doe het niet meer.

Ik wil het niet meer.

Een paar jaar geleden stopte ik met het scheren van mijn benen. Dat vond ik gewoon te veel werk. Bovendien zijn mijn beenharen blond en van een afstandje nauwelijks zichtbaar, dus het was ook niet echt nodig.

Nu besloot ik naast mijn beenhaar ook mijn okselhaar en vulvahaar te laten staan. Na een paar weken verscheen er onder mijn arm een prachtig bosje rode sjek - en ik besefte me dat ik dat voor het eerst zag: mijn okselhaar. Al die jaren had ik geen idee hoe het eruitzag. Iets wat zo bij mij hoort, maar wat ik altijd om de paar dagen weghaalde.

Besef.

Ik wist níet hoe mijn okselhaar eruit zag.

En ik zag voor het eerst hoe mijn vulvahaar eruit zag in haar natuurlijke staat. Mijn venusheuvel was namelijk (bijna) altijd netjes aangeharkt. Ik kende haar alleen maar met een streepje, driehoekje of helemaal kaal. Met eromheen rode bultjes en ingegroeide haren. Ontharen maakt het nou eenmaal niet bepaald mooier. Wel kaler. Maar bij mij was het nooit zo mooi glad en egaal zoals in de magazines.

Fun fact: ik deed ooit een shoot voor een magazine, waarvoor ik expres mijn oksel- en beenhaar had laten staan. Toen ik de foto’s terugzag, bleek dat haar magischerwijs (Photoshop) verdwenen te zijn. Ik schrok daarvan en vroeg of ik mijn haar terug mocht. Gelukkig kon dat nog, haha.

Maar goed, toen leerde ik dat álles maakbaar is. Zelfs een gladde, egale huid.

Met het groeien van mijn oksel- en vulvahaar groeide ook mijn liefde vóór dat haar. Ik vond het mooi, wild en hot. Ik leek ook opeens meer op die vrouwen die ik altijd op oude foto’s en schilderijen zag. Het had iets mysterieus, wat logisch is, omdat het mijn vulva ook meer bedekte.

Kinderoksels

Ik sprak af met een vriendin en vertelde haar enthousiast over mijn return of the bush - en dat ik er een lied over ging schrijven. Waarop zij ook een boekje opendeed over haar ontharingsmethodes. Ze liet me trots haar oksels zien. Kale oksels. Glad, zonder bultjes of stoppels. Het leken wel de oksels van een kind.

“Gelaserd,” zei ze trots. “Het is helemaal weg. Mooi, hè?”

“Ja,” zei ik.

En ik meende het.

Het wás mooi. Het was práchtig. Ik dacht meteen: oh, dit wil ik ook.

Kaal. En dan ook nog eens zónder stoppels, puistjes of bultjes.
Best of both worlds.

En die gedachte maakte me boos.
Was ik niet degene die net had besloten haar lichaamshaar met trots te laten staan en níét meer mee te doen?
Ja, die persoon was ik. Maar dat betekende niet dat ik opeens verlost was van het schoonheidsbeeld dat me al die jaren was opgedrongen.

Die norm had ik geïnternaliseerd, en die schud je niet zomaar van je af.

Ons idee van schoonheid is cultureel bepaald, het is een sociaal construct. Wij bepálen wat mooi is en wat lelijk. En door te voldoen aan dat beeld, aan die norm, houden we het ook zelf in stand. Dáár schuilt de kracht van het systeem.

Wat het nog vernuftiger maakt, is dat het schoonheidsideaal voortdurend verandert - waardoor je er nooit helemaal aan kunt voldoen. Zodra je denkt dat je voldoet, verschuift de norm alweer.

En wie heeft er baat bij dat steeds veranderende ideaal? Juist: de beauty-industrie.

De beauty-industrie

Een tijdje geleden abonneerde ik me op de Substack van schrijfster Jessica DeFino, die door The Herald wordt omschreven als “the woman the beauty industry fears.” Ook begon ik in het boek The Beauty Myth (1991) van Naomi Wolf. Beide vrouwen hebben me veel geleerd over hoe de schoonheidsindustrie werkt - en dankzij hen kon ik mijn eigen onbehagen beter plaatsen.

Wolf betoogt in haar boek dat de maatschappelijke schoonheidsnormen een nieuwe vorm van onderdrukking zijn. In de jaren zeventig en tachtig kregen vrouwen meer politieke en economische vrijheid, maar daar kwam volgens haar een nieuwe druk voor in de plaats: het voldoen aan een steeds striktere schoonheidsnorm.

Die norm houdt vrouwen bezig, ondermijnt hun zelfvertrouwen en functioneert als een subtiele, maar krachtige vorm van controle - vergelijkbaar met de beperkingen die vrouwen eerder binnen het huiselijke domein kenden.

De industrie en de media spelen hier een centrale rol: beelden worden gecreëerd, boodschappen verspreid, “problemen” verzonnen of versterkt (anti-aging, dieetcultuur, een ‘‘summerbody’’) zodat vrouwen continu bezig blijven met hun uiterlijk in plaats van te denken over macht en economische zelfstandigheid. Wolf ziet het uiterlijk dus niet als iets individueels, maar plaatst de schoonheidsnormen in een bredere feministische analyse en laat zien hoe het vrijheidsbeeld van vrouwen vernauwd wordt door de voortdurende drang naar een correct uiterlijk, wat tijd, geld en energie kost die anders ingezet zou kunnen worden.

Jessica DeFino werkte lange tijd in de beauty-media (als redacteur en reviewer) maar kwam tot de conclusie dat veel van wat zij “geloofde” over schoonheid, verzorging en huidverzorging eigenlijk onderdeel was van een commercieel mechanisme. Ze wijst erop dat de beauty-industrie niet alleen producten verkoopt, maar ook angst, onzekerheid en het idee dat schoonheid iets is wat “gekocht” moet worden of wat je “moet verdienen”. Ze maakt ook de koppeling met grotere systemen: volgens haar is schoonheid geen neutraal gegeven, maar verweven met kapitalisme, kolonialisme, wit-suprematie en leeftijdsdiscriminatie.

Zowel DeFino als Wolf ontmantelen het onderliggende systeem, een systeem dat angst, onzekerheid en normativiteit produceert.

Obsessie met kaalheid

Terug naar de vriendin. Ik wílde het niet mooi vinden. Ik keek namelijk naar kinderoksels. Waarom die obsessie met kaalheid? Niemand is helemaal kaal. Iedereen heeft haar. De een wat meer dan de ander. De een donker, de ander licht. De een stijl, de ander krulletjes. Waarom draaien we het niet om? Dat we lichaamshaar mooi vinden zodat niemand zich meer in de rondte hoeft te ontharen? Wie houden we voor de gek?

Ik hou van mijn vriendin en ben blij voor haar. Blij dat zij zich knapper voelt.

Maar ik ben boos op het systeem.

Boos dat zij meer dan 2000 euro heeft uitgegeven aan haar oksels.

Boos dat ze na acht behandelingen werd aangeraden toch nóg een extra pakket te kopen van zes behandelingen voor een nóg beter resultaat.

Boos dat mannen hun okselhaar gewoon kunnen laten staan.

Foto: Cleo Campert

Ik ben boos dat ik mijn haar laat staan, maar tijdens de sportlessen nu een shirt aantrek om mijn oksels te bedekken, omdat ik anders bang ben dat mensen me vies vinden.

Los van die sportlessen voel ik me vrij en autonoom.

Ik heb jarenlang alles uitgeprobeerd en eindelijk de beste ontharingsmethode gevonden. Die het minste tijd in beslag neemt (geen) en het goedkoopst is (gratis). En ik vind het een leuk experiment om te kijken hoe lang ik dit volhoud.

Nu heb ik wel makkelijk praten. In veel opzichten voldoe ik aan de schoonheidsnorm. Ik heb een wit, slank, abled en gezond lichaam en mijn lichaamshaar zelf - en de mate ervan - voldoet ook aan de norm.

Ik zeg nu wel dapper dat ik me niet meer ga scheren, maar ik weet niet hoe het loopt. Dus als je me volgende zomer op het strand ziet liggen met kinderoksels, niet boos op mij zijn. Wees boos op het systeem! Ik wil me verzetten tegen de norm, maar natuurlijk ook knap gevonden worden. Die ambiguïteit vind ik interessant. En zo kwam ik op het idee voor de videoclip van Skinroutine Bikinilijn: een camera op mijn gezicht terwijl ik mijn bikinilijn laat sugar waxen. Het leek me een mooi contrast met de song, waarin ik vastberaden zing dat ik het niet meer doe. Dat ik dit zing terwijl ik me laat ontharen, vond ik een veelzeggend beeld - en ook gewoon heel funny. Je ziet alle emoties die je hebt tijdens zo’n sessie. Ik denk dat het zeer herkenbaar zal zijn.

Foto: Eva Breunesse

Huid

Over mijn huid ben ik altijd heel onzeker geweest. In de puberteit had ik veel last van pukkels.

Na de puberteit verdwenen de pukkels grotendeels.

Maar de onzekerheid bleef. Tot op de dag van vandaag. Ik heb diepe groeven bij mijn neusvleugels. Mensen vragen me daardoor soms of ik een neuspiercing heb. Ik heb veel roodheid in mijn gezicht en op mijn neus heb ik openstaande poriën, die ik lelijk vind - of nee: die ik geleerd heb lelijk te vinden. Bij mijn ooghoeken heb ik sinds kort donkere plekjes, daar waar mooie kraaienpoten horen te zitten.

Gelukkig bestaat er make-up. Daarmee kan ik de oneffenheden, de roodheid en mijn vergrote poriën op mijn neus maskeren. Ik vind mezelf met make-up knapper. Maar waarom vind ik dat? Jup, de schoonheidsnorm. Het beeld van gladde huidjes dat ik al die jaren voorgeschoteld heb gekregen in kunst en media.

En daar ben ik - jullie raden het al - ook boos over.

Ik ben heel gevoelig voor skinroutine-reclames. Maar ook lui. En dat is mijn redding. Die vriendin die altijd op de hoogte is van de laatste trends en zo, weet ook altijd precies welke huidproducten je nodig hebt. Als ik bij haar langs ben geweest, betrap ik mezelf er daarna op dat ik online mijn winkelmandje (op een of andere minimalistisch Scandinavisch vormgegeven website) weer heb volgestouwd met serums, crèmes en exfoliërende onzin.

Oké, het is geen onzin. En zeker niet als je huidproblemen hebt. Dan is het heel fijn dat al deze middelen er zijn. Daar heb ik ook absoluut geen kritiek op. Maar als je - zoals ik - een vrij normale, misschien licht gevoelige - huid hebt, is het echt allemaal niet nodig.

Wat ik ook eng vind: kinderen die op Tiktok hun skinroutines delen. Dermatoloog van Brinkhuizen zegt dat het gebruik van cleansers, serums, maskers en crèmes juist averechts werkt voor een jonge huid. “Kinderen hebben nog niet veel talgproductie en rimpels. En er zitten stoffen in al die producten die je natuurlijke beschermlaag kunnen wegspoelen. Zo kun je juist méér puistjes, verstopte poriën of juist eczeem krijgen.” aldus van Brinkhuizen.

Ik moet ook denken aan het recente item van Arjen Lubach over collageen supplementen, die - spoiler - niet blijken te werken.

Botox

Ik ben inmiddels op een leeftijd gekomen waarop mensen om me heen botox laten doen. Op een verjaardag belandde ik in een gesprek over botox - en ik viel steil achterover. Iedereen bleek het te doen.

Wat???

Ik voelde me opeens zó alleen, alsof er een parallel universum bestond waar ik al die tijd geen weet van had. En het voelde ook een beetje alsof iedereen aan het valsspelen was.

Nu begeef ik me in kringen met voornamelijk acteurs: een uiterst vatbare groep voor botox. Want stel je voor: een actrice met een rimpel? Dan zou je misschien expressie op haar gezicht zien!

Ik had het zelf nooit overwogen.
Tót een van mijn beste vrienden opeens trots vertelde dat hij botox in zijn denkrimpel had laten spuiten.

Sinds die dag haat ik hem.

En dat weet hij.

En hij weet ook dat ik hem natuurlijk niet écht haat.

Ik haat het dat hij de noodzaak voelt om dit te doen.

Dat het hem meer zelfvertrouwen geeft. Terwijl hij al bloedknap is.

Ik haat het dat ik - sinds híj botox doet - opeens mijn eigen denkrimpel zie.

Die er eerst écht nog niet zat.

Ik zie hem opeens elke facking dag.

En ik haat het dat ik opeens óók botox overweeg.

Wie ik óók haat, is Emma Stone.

Omdat ze nu een nieuw gezicht heeft.

Emma Stone was - nee, hoor is nog steeds - een van mijn favoriete actrices. Iemand die ik bovendien altijd waanzinnig knap vond.

Maar ze heeft recent wat behandelingen laten doen en ze heeft nu een ander gezicht. Een gezicht dat nóg knapper is.

Emma, why? dacht ik. Niet jij.
Maar natuurlijk ook Emma. Want het maakt niet uit hoe knap je bent - iedereen kan geoptimaliseerd worden.

Dát is zo vernuftig aan het systeem: zelfs bloedknappe vrouwen zoals Emma Stone zijn onzeker, en denken dat ze nog mooier moeten worden.

En je uiterlijk ís maakbaar. Eerst was dat nog onschuldig - met alleen make-up.
(Sidenote: ik vind make-up ook een kunstvorm, en zie het niet alleen als schoonheidsmiddel.)

Maar nu is daar cosmetische chirurgie bij gekomen.

Laatst zag ik een meme: “If you’re ugly, you’re just poor.”

En dat is zó pijnlijk waar.
De rijken worden - als ze dat al niet waren - knap.
En de knappen worden nóg knapper.

Waar ik, als ik naar Emma Stone keek, eerst een authentieke vrouw zag,
zie ik nu een rijke vrouw.
Met een Kardashian-gezicht.

Ik ga niet eens beginnen over alle producten die de Kardashians op de markt brengen.
Ik vind het crimineel.

Ouder worden

Leven is ouder worden.

Maar ouder worden, dat mag je niet zien.

Dat is crazy, toch?

DeFino zegt over ouder worden: “anti-aging is ageism.” Ze betoogt dat anti-aging leeftijdsdiscriminatie is. Dat we in een samenleving leven waar leeftijdsdiscriminatie diep geworteld is. Als we onze leeftijdsangst kunnen verminderen door tijdelijk rimpels weg te nemen met een injectie, dan doen we dat. Omdat we getraind zijn om op de korte termijn te denken en te verlangen naar een snelle en makkelijke oplossing voor iets wat in werkelijkheid een maatschappelijk probleem is.

Ik merk dat ik naarmate ik ouder word, steeds meer van mijn lichaam begin te houden, dat ik mezelf steeds knapper vind. Ik vraag me af of dat ook daadwerkelijk zo is, of dat ik gewoon milder word.

Filosofe Susan Sontag zag ouder worden, zonder schaamte, als vorm van protest. En ik vind dat inspirerend. Ik zie het ook als een van de doelen in mijn leven: leren houden van het lichaam waarmee ik leef. Overigens een heel leuk leven tot nu toe. Vrede sluiten met dit lijf, het accepteren, in plaats van te proberen het te veranderen.

Maar het is zo wispelturig. Want het ene moment lukt het me om halfnaakt op een podium te staan en me knap te voelen, het andere moment scroll ik over een website met cosmetische chirurgie.

Tijdens fotoshoots en optredens draag ik make-up waardoor ik een egale huid heb.

Ik post bijna alleen foto’s waarvan ik vind dat ik er knap op sta.

Als ik tepelkruizen of tepelsterren draag, dan plak ik die altijd iets meer naar het midden van mijn borst, zodat mijn tepels minder naar buiten lijken te wijzen.

Ik hou mijn buik in.

Ik draag twee panties over elkaar als ik een body draag, zodat ik geen cameltoe heb.

Überhaupt het hele gegeven van ‘de cameltoe’ is toch zo toxic..

Ook ik houd de schoonheidsnorm in stand door te voldoen aan de schoonheidsnorm.

En ik voel me daar soms schuldig over, vooral als ik in mijn publiek jonge meiden zie staan. Wat wil ik hun meegeven? Dat je goed bent zoals je bent!

Misschien is dit een eerste stap: erover schrijven en eerlijke muziek maken.

De studio in

Ik schreef al eens eerder een nummer met kritiek op de beauty-industrie: Sexy Genoeg. Een opsomming van wat ik allemaal aan mezelf zou moeten laten doen om maar sexy genoeg gevonden te worden. Het was een samenwerking met Jungle By Night en het werd een zwoele zomerse song.

Maar zoals jullie hebben gelezen, ben ik woedend. Als ik Sexy Genoeg perform, kan ik die emotie er niet inleggen. Het voelt met die song alsof ik iets heb laten liggen.

Dus ik besloot dat op te rapen en vanuit een andere intentie te schrijven. Vanuit eerlijkheid en woede ipv dat ik een vorm bedenk, zoals de omkering in Sexy Genoeg.

Meer recht toe rechtaan.

Samen met Jeroen de Pessemier, een Vlaamse producer (bekend van zijn eigen project The Subs) dook ik de studio in. Ik had de tekst al geschreven en samen gingen we op zoek naar de muziek, een passende sound. We kwamen uit bij een elektropunk achtige vibe en ik was in love. Ook met Jeroen. Daarom besloten we meteen een heel album te maken.

Foto: Frederik Vercammen

Op vrijdag 14 november zal ik Skinroutine Bikinilijn uitbrengen. Ik ben heel erg benieuwd wat jullie ervan vinden. Presaven kan alvast!

In december speel ik nog drie shows om het jaar af te sluiten en dan zal ik Skinroutine Bikinilijn voor het eerst live gaan spelen. Daar heb ik zóveel zin in. Hopelijk zorgt het meebrullen van de tekst bij het publiek voor bevrijding.

Bij mij in ieder geval wel.